Kỹ thuật nuôi dê hiệu quả dành cho người mới bắt đầu

Dê là một loài vật quen thuộc đối với nhiều người Việt. Nuôi dê mang lại hiệu quả kinh tế cao nếu bà con biết kỹ thuật nuôi đúng cách. Theo dõi bài viết của Vi Sinh Japan để biết kỹ thuật nuôi dê hiệu quả dành cho người mới bắt đầu. 

1. Lựa chọn giống dê

Chọn giống dê rất quan trọng và mỗi bà con cần phải nắm bắt trong kỹ thuật nuôi dê. Bà con nên chọn giống dựa vào khả năng kinh tế, môi trường chăn nuôi. Đặc biệt nên chọn con giống đảm bảo chất lượng, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng. Khi mua con giống cần nắm được cặp dê bố mẹ sẽ rất tốt. 

Các tiêu chí để lựa chọn giống dê đó là dê có thân hình cân đối, bộ phận sinh dục phát triển và nên chọn dê đực trong lứa sinh đôi. Đối với dê cái nên chọn con có thân hình chữ nhật, dê cái hướng sữa có bộ phận sinh dục nở nang, hông rộng, núm vú nên dài từ 4 – 6cm. 

Bà con lưu ý không nên chọn con giống có đầu dài, cổ ngắn, lông tai trụi, bụng nhỏ, tứ chi không thẳng, dê đứng không chắc chắn. 

Nếu bà con có nhu cầu nuôi dê thịt có thể lựa chọn giống dê Bách Thảo chuyên dụng, chúng có khả năng thích nghi với điều kiện thời tiết, khí hậu khắc nghiệt. Tỉ lệ xẻ thịt của dê cao từ 40 – 45%. Bên cạnh đó bà con có thể tham khảo giống dê địa phương hoặc giống dê Boer lai. 

2. Kỹ thuật nuôi dê – Chuẩn bị chuồng nuôi

Kỹ thuật nuôi dê bà con cần nắm bắt đó chính là chuẩn bị chuồng nuôi. Bà con nên chọn vị trí làm chuồng tách biệt, tránh xa khu dân cư, nguồn nước, vị trí làm chuồng cao, không ở vùng trũng hay ẩm ướt. 

Diện tích chuồng dê tuỳ thuộc vào mật độ đàn. Trung bình 1 – 1.5 con/m2. Bà con nên đặt chuồng nuôi theo hướng Nam hoặc Đông Nam. Hai hướng này có ưu điểm là mát mẻ, thông thoáng. 

Chuồng nuôi cần có độ cao cách mặt đất từ 50 – 80cm. Nền chuồng có độ nghiêng từ 2 – 3%, dốc dần về phía rãnh thoát nước. Thành chuồng nuôi có độ cao ít nhất là 1.5 – 1.8 cm và được đóng bằng chất liệu gỗ hoặc tre. 

Việc làm cửa chuồng bà con cần chú ý để quá trình xuất bán trở nên dễ dàng. Cửa chuồng có độ rộng từ 60 – 80cm và đối với dê nhốt chuồng khép kín thì bà con nên treo máng thức ăn tinh, máng uống và máng thức ăn thô xanh. 

Đọc thêm: Hướng dẫn làm chuồng nuôi dê đúng kỹ thuật ngay tại nhà

3. Thức ăn cho dê

Đặc điểm của dê là ăn tạp và bà con có thể tận dụng nguồn thức ăn phong phú có trong tự nhiên để tiết kiệm chi phí mua thức ăn. Các loại thức ăn dê có thể ăn đó là:

• Thức ăn thô xanh: cỏ voi, cỏ tạp, rau bèo, lá xoan, lá mít, dây khoai lang, cỏ lông tây, thân cây chuối, thân cây ngô, đậu lạc, lá sấu,…

• Thức ăn tinh: các loại hạt ngũ cốc, phụ phẩm nông nghiệp như: thóc, đậu tương, ngô, cao lương, lúa mì, các loại hạt họ đậu, hạt lạc,… 
• Thức ăn bổ sung: các loại củ quả như khoai lang, cà rốt, sắn, bã rượu, đậu phụ,… 

Mỗi giai đoạn dê sẽ có nhu cầu ăn khác nhau. Bà con nên thay đổi các loại thức ăn để tránh dê bị nhàm chán và không bị ảnh hưởng tới sinh trưởng. 

Với mô hình nuôi kết hợp sân chơi thì bà con cần chuẩn bị sân chơi rộng gấp 3 lần chuồng. Mật độ đảm bảo là 2 – 5m2/con. Xung quanh khu vực sân chơi cần rào bằng gỗ hoặc lưới thép để bảo vệ dê. Trong khu vực sân chơi trang bị máng uống và máng ăn. 

4. Kỹ thuật nuôi và chăm sóc dê

Kỹ thuật nuôi dê và chăm sóc dê là yếu tố quyết định năng suất của vụ nuôi. Chính vì thế bà con chăn nuôi cần đặc biệt lưu ý. 

4.1 Kỹ thuật nuôi dê – Dê con dưới 12 ngày tuổi

Dê dưới 12 tuổi là thời điểm chưa có sức đề kháng tốt, khả năng sinh nhiệt không cao, khả năng tự vệ thấp. Chính vì thế cần có hình thức ăn chóc đặc biệt. Dê sau sinh bà con nên sử dụng khăn lau khô rồi cắt rốn. Lót dê con vào ổ rơm bên trong chuồng nuôi. Sau khi sinh từ 20 – 30 phút thì dê con phải được bú sữa mẹ. Nếu dê con không bú bà con cần vắt sữa liên tục vào miệng dê để chúng làm quen. 

4.2 Dê con từ 12 – 45 ngày tuổi

Đây là giai đoạn bà con có thể vắt sữa dê mẹ. Sau 15 ngày có thể tách dê con với dê mẹ. Bà con tiến hành vắt sữa 2 lần/ngày vào thời điểm sáng sớm và tối mát. Nên cho dê con ăn cỏ mềm, phụ phẩm nông nghiệp hoặc cảm. Khẩu phần ăn cần đảm bảo là 20 – 35gr/con/ngày.

4.3 Dê con từ 45 ngày tuổi trở lên

Dê đạt từ 45 ngày tuổi thì bà con nên giảm lượng sữa dê mẹ còn 450ml. Cho dê con ăn thức ăn tinh tăng lên 50 – 100gr/ngày/con và kết hợp thêm cỏ non. Tới 90 ngày tuổi dê con có thể cai sữa mẹ. Trước khi tiến hành cai sữa bà con nên chọn dê con cái và dê con đực tốt nhất để làm giống. 

4.4 Chăm sóc dê sau cai sữa

Giai đoạn nuôi hậu bị của dê cái thông thường từ 4 – 5 tháng. Còn giai đoạn nuôi hậu bị của dê đực là từ 8 – 9 tháng. Khi dê đạt 11 – 12 tháng tuổi bà con mới nên cho dê thực hiện phối giống. Nếu nuôi nhốt chồng bà con nên cho dê vận động 3 – 4 giờ/ngày.

4.5 Chăm sóc dê cái sau giai đoạn sinh sản

Thời gian mang thai của dê tương đối dài từ 147 – 157 ngày. Lúc này bà con không nhốt dê cái cùng với dê đực. Đối với những con dê lần đầu mang thai, bà con nên xop bóp bầu vú nhẹ nhàng, thường xuyên giúp tuyến vú phát triển. 

4.6 Chăm sóc dê đực giống

Với dê đực giống bà con cần nắm bắt kỹ thuật nuôi dê đó là cần phải nuôi tách biệt với dê cái. Thời gian đầu, bà con có thể nuôi nhốt chung từ 8 – 10 con. Lúc này dê sẽ học được cách tranh giành thức ăn để lớn lên và tăng tính hung hăng. Tuy nhiên, chỉ nên nuôi đến thời điểm phút dục thì tách riêng. 

Bà con cần chải khô cho dê đực thường xuyên và cho dê vận động 2 lần/ 2 giờ/ngày. Nên thải dê đực quá tuổi, quá tỉ lệ sinh sản không làm giống. 

4.7 Khử sừng cho dê

Việc khử sừng có mục đích là tránh dê húc vào nhau, sừng dài quặp vào cổ khiến dê bị tổn thương. Thời điểm thích hợp để khử sừng cho dê đó là trong thời gian bú sữa. Lúc này sừng chưa phát triển khoẻ mạnh, chắc chắn nên sẽ ít gây tổn thương cho dê. 

Bà con cắt trui phần lông ở sừng, tiến hành vệ sinh sạch sẽ. Sử dụng sắt có chiều dài từ 5 – 7cm và đường kính từ 3 – 4cm có cán gỗ, nung nóng và đặt vào gốc sừng. Cắt ngắn lông, phong bế gốc sừng, sát trùng cưa sắt, sử dụng cưa để cưa gốc sừng rồi vệ sinh vùng sừng để tránh dê bị nhiễm trùng. 

4.8 Thiến dê đực

Với mô hình chăn nuôi dê thịt thì để tăng chất lượng, năng suất thịt dê bà con nên tiến hành thiến dê đực. Dê 3 đạt 3 tuần tuổi thì bà con có thể thiến giống. Tiến hành vệ sinh, sát trùng túi dịch hoàn, kéo dịch hoàn ra bên ngoài, buộc dây để không bị di chuyển. Khử trùng dụng cụ dao, rạch 3 – 4cm vào chính giữa túi, đệ hộ dịch hoàn và kéo dịch hoàn ra ngoài. Sau đó, cần buộc thắt trên thừng dịch hoàn 2 nút thắt với khoảng cách 1.5cm. 

Sử dụng dao để cắt phần giữa. Sau đó cần sử dụng bông để thấm sạch múa, rắc kháng sinh và khâu lại để tránh dê bị nhiễm trùng. Bà con cần sát trùng vết mổ mỗi ngày cho tới khi liền lại. 

5. Kỹ thuật chăm sóc

Với mới mô hình sẽ có kỹ thuật chăm sóc khác nhau. Cụ thể:

5.1 Mô hình nuôi chăn thả

Nuôi dê theo mô hình này cần có lợi thế đất đồi núi rộng rãi, thích hợp với bà con ở vùng miền núi, trung du. Bà con cần lưu ý không để dê phối giống đồng huyết, cận huyết. Dê cái nên tiến hành phối giống lúc đạt 7 tháng tuổi còn dê đực đạt 9 tháng tuổi. 

Bà con theo dõi để nhận biết thời gian động dục của dê cái là ăn kém, thường nhảy lên lưng của những con dê khác. Dê cái có niêm mạc âm hộ màu đỏ, hồng, âm hộ sưng. Thời gian động dục từ 2 – 3 ngày. Khi dê thụ thai bà con không nên chăn thả quá xa, tránh đuổi, đánh đập và theo dõi dê thường xuyên.

5.2 Mô hình nuôi dê nhốt chuồng

Nuôi dê nhốt chuồng thích hợp với bà con có diện tích chăn nuôi lớn.Nuôi dê nhốt chuồng cần chú ý chăm sóc tốt, vệ sinh chuồng trại sạch sẽ để tránh dê bị nhiễm bệnh, gây thiệt hại cho vụ nuôi. 

6. Phòng bệnh cho dê

Kỹ thuật nuôi dê hiệu quả bà con cần quan tâm đó chính là phòng bệnh cho dê. Dê có thể mắc phải một số bệnh như: dịch tả, tụ huyết trùng, lở mồm long móng,… Bà con cần chú ý các biện pháp phòng bệnh đó là:

• Đối với dê mới mua về cần được cách ly tối thiểu 30 ngày trước khi cho nhập đàn nhốt chuồng. 
• Bà con cần đảm bảo chuồng trại sạch sẽ, thông thoáng.
• Thường xuyên vệ sinh chuồng trại, vệ sinh máng ăn, máng uống, phát quang bụi rậm, khơi thông cống rãnh tránh ao tù nước đọng tạo điều kiện cho vi khuẩn, virus xâm nhập. 

• Cần khử trùng chuồng nuôi bằng nước vôi 10% hoặc axit phenic 2% định kỳ. 
• Đối với dê theo mô hình nuôi nhốt phải được chăm sóc sức khỏe, kiểm tra sức khỏe thường xuyên. Nếu phát hiện dê bị bệnh cần tiến hành cách ly. 
• Bà con tiêm đầy đủ vaccine phòng bệnh để vật nuôi tăng sức đề kháng, ít mắc bệnh. Tiêm vaccine định kỳ theo lứa tuổi. Vaccine phải được tiêm 2 lần một năm và mỗi lần cách nhau 6 tháng. 
• Cần tiêm vaccine để phòng tránh các bệnh đó là bệnh đậu, bệnh tụ huyết trùng, lở mồm long móng, bệnh viêm ruột hoại tử. 

Bài viết trên đã cung cấp cho bạn đọc kỹ thuật nuôi dê hiệu quả. Bà con nên tham khảo nếu có ý định chăn nuôi dê. Nếu thấy thông tin hữu ích hãy chia sẻ cho những người đọc khác cùng biết tới. Chân thành cảm ơn bạn đọc đã theo dõi bài viết. 

Xem ngay: Nắm bắt kỹ thuật chăn nuôi bò hiệu quả và bền vững